Làm thế nào để hiểu được khối lượng giao dịch trên đồ thị?

  • 05/01/2020
  • 1727

Biểu đồ khối lượng giao dịch cổ phiếu có lẽ hầu hết đều gây hiểu lầm cho cách thức sử dụng phân tích chỉ báo kỹ thuật của các nhà đầu cơ lướt sóng.

Chỉ có đôi lần nó thực sự hữu ích và thậm chí bạn không cần nhìn vào biểu đồ cũng có thể kinh doanh bất kỳ cổ phiếu nào. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là chính chúng ta phải nhận định được trước bản thân mình, trước tiên hãy định nghĩa nó là gì:

“Biểu đồ khối lượng giao dịch cổ phiếu là số cổ phần được giao dịch trong một khoảng thời gian nhất định”

Chúng thường được vẽ như là 1 biểu đồ khối nằm dọc trên đồ thị, khối lượng là đại diện cho mức độ hứng thú của nhà đầu tư trong mã chứng khoán đó. Nếu chứng khoán được giao dịch với khối lượng ở mức thấp thì chứng khoán đó không có sự quan tâm của nhà đầu tư. Nhưng mặt khác, nếu một cổ phiếu được giao dịch với khối lượng lớn thì nó có rất nhiều sự quan tâm đến chứng khoán đó của nhà đầu tư.

Khối lượng chỉ đơn giản là nói cho chúng ta biết mức độ cảm xúc của sự hứng thú trong một cổ phiếu.

Thanh khoản

Biểu đồ khối lượng giao dịch cổ phiếu cho chúng ta thấy số lượng thanh khoản trên một mã cổ phiếu. Thanh khoản chỉ hiểu đơn giản là cách dễ dàng chuyển đổi giữa người đã có chứng khoán (trong) và người chưa có chứng khoán (ngoài) của một cổ phiếu.

Nếu một cổ phiếu được giao dịch với khối lượng thấp thì không có nhiều nhà đầu tư tham gia vào cổ phiếu và nó sẽ là khó khăn hơn để tìm thấy một nhà đầu tư khác để mua hoặc bán cổ phần đó. Trong trường hợp này, chúng ta sẽ nói rằng đó là kém thanh khoản.

Nếu một cổ phiếu được giao dịch với khối lượng lớn thì có nhiều nhà đầu tư tham gia vào cổ phiếu và nó sẽ được dễ dàng hơn để tìm thấy một nhà đầu tư khác để mua hoặc bán cổ phần đó. Trong trường hợp này, chúng ta sẽ nói rằng nó có thanh khoản.

Hãy nhìn vào một vài mô hình khối lượng phổ biến trên một biểu đồ cổ phiếu:

Đột biến về khối lượng giao dịch

Một sự đột biến về khối lượng thường có thể là dấu hiệu kết thúc của một xu hướng.

Ở đây, phía bên trái của biểu đồ, cổ phiếu này bắt đầu rơi. Khối lượng tăng lên đáng kể (đầu mũi tên màu xanh) ngày càng có nhiều nhà đầu tư cảm thấy lo lắng về sự suy giảm nhanh chóng của cổ phiếu này. Cuối cùng tất cả mọi người rút ra hết và áp lực bán kết thúc. Sự đảo ngược đã diễn ra.

Sau đó, ở giữa đồ thị, khối lượng bắt đầu tạo ra hình nón ngửa (vòng tròn màu đỏ) là nhà đầu tư bắt đầu để mất sự quan tâm đến cổ phiếu này. Không có người mua nhiều hơn để thúc đẩy giá cổ phiếu cao hơn. Sự đảo ngược sẽ diễn ra.

Ở phía bên phải của biểu đồ, khối lượng bắt đầu tăng trở lại (mũi tên màu xanh lá cây thứ hai) và sự đảo ngược sau đó đã diễn ra.

Biểu đồ này là một ví dụ tốt về xu hướng của cổ phiếu có thể đảo ngược do khối lượng cao hoặc khối lượng thấp.

Nhầm lẫn, một số nhà đầu tư nghĩ rằng cổ phiếu tăng giá với khối lượng cao có nghĩa là có người mua nhiều hơn người bán, hoặc cổ phiếu đang xuống với khối lượng cao có nghĩa là có người bán nhiều hơn người mua. Sai! Bất kể nếu nó là một ngày khối lượng lớn hay khối lượng thấp thì vẫn thể hiện sự giao dịch bình thường của người mua cho người bán.

“Bạn không thể mua một cái gì đó, trừ khi một người nào đó bán nó cho bạn và bạn không thể bán một cái gì đó, trừ khi ai đó đang mua nó từ bạn!”

Khối lượng và giá

Vì vậy, chúng ta chỉ nên sử dụng khối lượng giao dịch là đại diện cho tất cả sự quan tâm của nhà đầu tư đến một cổ phiếu. Nó càng có hữu ích hơn khi bạn kết hợp nó với đường giá. Ví dụ:

Phạm vi giá được mở rộng và khối lượng cao - Nếu một cổ phiếu có khuynh hướng hoạt động trong một phạm vi hẹp khá lâu và bất ngờ đảo ngược để phá vỡ và tạo xu thế trong phạm vi tăng giá mới với khối lượng tăng cao, sau đó chúng ta có thể kết luận rằng có mối quan tâm trong mã chứng khoán đó và nó sẽ có thể tiếp tục cao hơn.

Phạm vi giá thu hẹp và khối lượng cao - Nếu cổ phiếu có khối lượng rất cao cho ngày hôm nay, nhưng phạm vi giá lại hẹp thì đây được gọi là “nổi sóng” . Trong trường hợp này, có ý nghĩa tích lũy hoặc phân phối đang diễn ra.

Bạn đã bao giờ nghe câu nói: "khối lượng đi trước đường giá" hay chưa?

Không ít lần bạn sẽ thấy khối lượng xác nhận ngay trước khi có sự di chuyển đáng kể của đường giá của một cổ phiếu. Bạn có thể thấy rằng sự quan tâm tăng lên đang được hình thành. Trên một biểu đồ chứng khoán, những lúc khối lượng cao hơn so với ngày hôm trước. Đây là một dấu hiệu cho thấy có thể sẽ có một bước tiến quan trọng sắp tới.

Hãy xem các ví dụ này ...

Khối lượng đi trước giá

Cổ phiếu này tăng điểm trong ba ngày liên tiếp với khối lượng tương đối thấp. Sau đó, vào ngày thứ tư, khối lượng tăng lên đáng kể. Sự gia tăng khối lượng đã bắt đầu cho sự di chuyển đường giá theo khuynh hướng giảm điểm.

Khối lượng đi trước giá

Cổ phiếu này liên tục có khối lượng tương đối thấp trong một phạm vi dao động giá hẹp. Sau đó, xuất hiện ngày giao dịch đột biến tăng lên đáng kể về khối lượng. Sự gia tăng khối lượng đã bắt đầu cho sự di chuyển đường giá theo khuynh hướng tăng điểm tiếp theo.

Giải thích về khối lượng giao dịch trên một biểu đồ cổ phiếu có thể gây nên sự nhầm lẫn! Chúng ta chỉ cần nhớ rằng các hành động giá là yếu tố quan trọng nhất trên biểu đồ. Tất cả còn lại đều là thứ yếu.

Diễn giải về khối lượng giao dịch

Người đọc đồ thị có 1 cách tiếp cận hai hướng để phân tích thị trường. Cách tiếp cận này gồm việc nghiên cứu  về giá và khối lượng. Trong hai hướng này thì giá quan trọng hơn. Tuy vậy, khối lượng cung cấp sự xác nhận thứ cấp quan trọng cho diễn biến về giá trên đồ thị và thường gia tăng thêm sự cảnh báo cho sự thay đổi sắp xảy đến trong xu hướng. 

Khối lượng là số lượng đơn vị được giao dịch trong khoảng thời gian nhất định, thông thường là trong một ngày. Đó là khối lượng của cổ phiếu phổ thông được giao dịch mỗi ngày trên thị trường chứng khoán. Đối với việc phân tích trong phạm vi dài hạn hơn, người ta theo dõi khối lượng theo mốc thời gian là hàng tuần. Khi được kết hợp với diễn biến giá, khối lượng cho ta biết được về xu hướng hiện tại của giá là đang mạnh hay yếu. Khối lượng giúp ta đo lường được áp lực mua bán ẩn giấu đằng sau sự di chuyển của giá. Khối lượng lớn được biểu thị là những thanh thẳng đứng cao nằm ở phần bên dưới của đồ thị. Khối lượng lớn dần nên xuất hiện trong xu hướng giá tăng. Trong xu hướng đi lên, khối lượng tăng mạnh hơn sẽ xuất hiện trong các cuộc đua về giá, với khối lượng nhỏ hơn (thanh ngắn hơn) trong thời gian điều chỉnh giảm. Trong xu hướng giảm, khối lượng tăng mạnh hơn sẽ xuất hiện khi giá bán ồ ạt. Sự bật nảy của thị trường giảm điểm (Bearmarket) nên diễn ra với khối lượng giảm mạnh hơn.

Khối lượng đóng vai trò quan trọng trong mô hình giá

Khối lượng đóng vài trò quan trọng trong việc hình thành và phân tích mô hình giá. Mỗi mô hình giá có một mô hình khối lượng riêng của nó. Theo qui tắc, khối lượng có xu hướng giảm khi mô hình giá được hình thành. Sự vượt rào để hoàn tất mô hình sẽ có ý nghĩa hơn nếu sự vượt rào đó được kèm theo khối lượng giao dịch tăng mạnh. Khối lượng giao dịch tăng mạnh cùng với sự vượt rào khỏi đường xu hướng, mức hỗ trợ hoặc kháng cự sẽ quyết định mạnh mẽ đến hướng hoạt động của giá.

Ngày đảo chiều then chốt

Một dạng khác của giá là ngày đảo chiều then chốt. Mô hình nhỏ này thường cảnh báo về một sự thay đổi về xu hướng sắp xảy ra. Trong một xu hướng tăng, giá mở cửa của ngày này thường cao hơn so với ngày hôm trước, sau đó đột nhiên chùn xuống mạnh mẽ và đóng cửa thấp hơn ngày hôm trước. (Ngược lại trong xu hướng giảm, ngày đảo chiều then chốt tại đáy thường sẽ có giá mở cửa thấp hơn nhưng lại có giá đóng cửa cao hơn ngày liền trước).

Với ngày đảo chiều then chốt, phạm vi giá càng rộng thì khối lượng giao dịch càng lớn, sự cảnh báo trở nên quan trọng hơn và uy lực của nó cũng khủng khiếp hơn. Xét vẻ bề ngoài của ngày đảo chiều thì sự chênh lệch giá mở và đóng của ngày này so với sự chênh lệch mở và đóng của ngày liền trước càng nhiều thì sự đảo chiều càng trở nên thuyết phục hơn. Ngày đảo chiều then chốt là một mô hình tương đối không quan trọng và không tạo nên sự thuyết phục cho một sự đảo chiều, nhưng nó sẽ đáng tin cậy hơn nếu đồng thời có những chỉ số kĩ thuật khác cũng cho thấy sự thay đổi lớn trong xu hướng sắp tới.

Khung thời gian

Việc phân tích đồ thị không chỉ là phân tích những đồ thị ngày. Đồ thị tuần và tháng cũng cho ta thấy được bức tranh dài hạn về lịch sử thị trường. Chúng ta không thể nhìn thấy được bức tranh dài hạn về lịch sử thị trường nếu chỉ dùng đồ thị ngày. Đồ thị ngày thường biểu diễn lịch sử giá thị trường trong 12 tháng. Trong khi đó, đồ thị tuần biểu diễn dữ liệu của 5 năm và đồ thị tháng biểu diễn lại quá khứ hơn 20 năm.

Bằng cách nghiên cứu đồ thị, những người đọc đồ thị biết được xu hướng dài hạn từ đó biết được mức hỗ trợ và kháng cự trong quá khứ. Người đọc đồ thị từ đó còn hiểu được rõ hơn về những biến đổi hiện tại đang thể hiện trong đồ thị ngày. Đồ thị tuần và đồ thị tháng cũng được phân tích theo các tiêu chuẩn mà tôi đã trình bày ở những bài trước. Nhiều người cho rằng phân tích đồ thị chỉ áp dụng để phân tích ngắn hạn. Điều này là sai. Những nguyên lí phân tích đồ thị vẫn có thể áp dụng cho mọi đồ thị ở theo bất kì dạng thời gian nào.

Sử dụng đồ thị trong ngày

Đồ thị ngày và tuần rất hữu ích trong việc phân tích trung hạn và dài hạn. Để mua bán ngắn hạn, việc dùng đồ thị trong ngày cực kì hữu dụng. Đồ thị trong ngày (intraday) thường chỉ biểu diện các hoạt động mua bán trong một vài ngày. Ví dụ đồ thị 1 phút hoặc đồ thị 15 phút sẽ biểu diễn việc mua bán tronng 1 hoặc 2 ngày tương ứng. Hai dạng đồ thị này thường được sử dụng cho mục đích mua bán trong ngày. May thay, tất cả nguyên lí về đồ thị bạn đã học được cũng có thể áp dụng cho những dạng đồ thị trong ngày.

Phân tích nên đi từ dài hạn đến ngắn hạn

Đồ thị ngày rất cần thiết cho việc quyết định thời điểm thị trường cũng như cho việc phân tích thị trường. Đồng thời, để quyết định thời điểm thị trường và để phân tích thị trường, chúng ta nên phân tích đầy đủ từ đồ thị tháng đến đồ thị tuần rồi sang những đồ thị ngắn hạn hơn. Mục đích của việc phân tích như vậy là để chúng ta có được một cái nhìn dài hạn trước tiên. Một khi đã có được tầm nhìn dài hạn 20 năm từ đồ thị tháng. Chúng ta tiếp đến xem xét đồ thị tuần để biết được xu hướng khoảng thời gian 5 năm gần đây. Sau đó chúng ta mới có thể nghiên cứu đến đồ thị ngày. Hay nói cách khác, thứ tự theo dõi đồ thị là nên bắt đầu từ cái nhìn tổng quát đáng tin cậy kế đến là đến những đồ thị có tầm nhìn ngắn hạn hơn. (Đối với những việc phân tích thị trường tỉ mỉ hơn, sau khi nghiên cứu đồ thị ngày, chúng ta tiếp đến phân tích kĩ lưỡng hơn với đồ thị trong ngày).
 

Trịnh Phát - ITP Club

Các bạn có thể xem thêm video để hiểu thêm về Khối lượng giao dịch (Volume)